SUN’IY INTELLEKTNING HUQUQ TIZIMLARI VA ODIL SUDLOV FAOLIYATIGA TA’SIRI

Mualliflar

  • Madina Boymirzayeva Author

Kalit so‘zlar:

sun’iy intellekt, odil sudlov, LegalTech, algoritmik adolat, sud qarorlari, qiyosiy-huquqiy tahlil, inson huquqlari.

Abstrak

Mazkur ilmiy maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining zamonaviy huquq tizimlari arxitekturasi hamda odil sudlov faoliyatining amalga oshirilishiga ko‘rsatayotgan bevosita va bilvosita ta’siri huquqiy-tahliliy jihatdan tadqiq etiladi. Ishda  “LegalTech” platformalari hamda prognozlashtirilgan adolat  tizimlarining sud amaliyotiga integratsiyalashuvi texnik hujjatlar aylanishini va ma’lumotlar tahlilini optimallashtirgan bo‘lsa-da, algoritmlardagi texnik xatoliklar, ma’lumotlar konfidensialligi va algoritmik kamsitish (bias) xavfi kabi jiddiy tizimli muammolarni yuzaga keltirayotgani tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida qiyosiy huquqiy tahlil, tizimli yondashuv, induksiya, deduksiya hamda Yevropa Ittifoqining “AI Act” qonunchiligi modellarini modellashtirish metodlaridan foydalanildi. 

References

1. Angwin, J., Larson, J., Mattu, S., & Kirchner, L. (2016). Machine Bias: There’s software used across the country to predict future criminals. And it’s biased against blacks. ProPublica.

2. Barfield, W., & Pagallo, U. (Eds.). (2020). Research Handbook on the Law of Artificial Intelligence. Edward Elgar Publishing.

3. Edwards, L., & Veale, M. (2017). Slave to the algorithm? Why a 'right to an explanation' is probably not the remedy you are looking for. Duke Law & Technology Review, 16(1), 18-84.

4. European Commission for the Efficiency of Justice (CEPEJ). (2018). European Ethical Charter on the Use of Artificial Intelligence in Judicial Systems and their environment. Council of Europe.

5. European Union. (2024). Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). Official Journal of the European Union, L series.

6. Hildebrandt, M. (2015). Smart Technologies and the End of Law: Novel Entanglements of Law and Technology. Edward Elgar Publishing.

7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. (2020). “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6079-son. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. (2021). “Sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etishni jadallashtirish bo‘yicha shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4996-son. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.

9. Pasquale, F. (2015). The Black Box Society: The Secret Algorithms That Control Money and Information. Harvard University Press. doi.org

10. Surden, H. (2014). Artificial intelligence and law. Washington Law Review, 89(1), 87-116.

11. Susskind, R. (2019). Online Courts and the Future of Justice. Oxford University Press.

12. Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. PublicAffairs.

Nashr qilingan

2026-06-25