RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA KIBERXAVFSIZLIK MUAMMOLARI: ZAMONAVIY XAVFLAR VA BARQAROR RIVOJLANISH YONDASHUVLARI
Keywords:
raqamli iqtisodiyot, kiberxavfsizlik, kiberxavflar, ma’lumotlarni himoya qilish, raqamli transformatsiya, axborot tizimlari, raqamli infratuzilma, sun’iy intellekt, blokcheyn, iqtisodiy xavfsizlik.Abstract
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyotda kiberxavfsizlikni ta’minlashning nazariy asoslari va amaliy muammolari tahlil qilinadi. Raqamli transformatsiya (sun’iy intellekt, blokcheyn, bulutli texnologiyalar) iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish bilan bir qatorda, murakkab kiberxavflar, ma’lumotlar sizib chiqishi va to‘lov dasturlari (ransomware) bilan bog‘liq tahdidlarni ham yuzaga keltirmoqda. Tadqiqot xalqaro boshqaruv va normativ-huquqiy bazalarni o‘rganib, infratuzilmasi hamda tajribasi cheklangan rivojlanayotgan davlatlarning kamchiliklarini ochib beradi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi. “Raqamli O‘zbekiston – 2030 strategiyasi”. https://mitc.uz/
2. O‘zbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. “Elektron hukumat to‘g‘risidagi normativ-huquqiy hujjatlar”. https://lex.uz/
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. PQ–4699-son qaror: Raqamli iqtisodiyot va elektron hukumatni rivojlantirish chora-tadbirlari (2020). https://lex.uz/docs/4751561
4. O‘zbekiston Respublikasi “Axborotlashtirish to‘g‘risida” Qonuni. https://lex.uz/docs/2613718
5. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Raqamli iqtisodiyot ko‘rsatkichlari bo‘yicha statistik ma’lumotlar (2025). https://stat.uz/
6. Elektron hukumat loyihalarini boshqarish markazi. https://egov.uz/
7. World Bank. Uzbekistan Digital Development Overview (2023). https://www.worldbank.org/en/country/uzbekistan
8. World Economic Forum. Global Cybersecurity Outlook 2024. https://www.weforum.org/reports/global-cybersecurity-outlook-2024/
9. International Telecommunication Union (ITU). Global Cybersecurity Index 2024. https://www.itu.int/
10. OECD. Digital Economy Outlook 2020. https://www.oecd.org/digital/
11. ENISA. Threat Landscape 2023. https://www.enisa.europa.eu/publications/enisa-threat-landscape-2023
12. NIST. Cybersecurity Framework (CSF) 2.0 (2024). https://www.nist.gov/cyberframework
13. IBM Security. Cost of a Data Breach Report 2024. https://www.ibm.com/reports/data-breach
14. United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). Digital Economy Report 2023. https://unctad.org/publication/digital-economy-report-2023
