DEEPFAKE TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISHDA SHAXS HUQUQLARINI HIMOYA QILISHNING HUQUQIY MEXANIZMLARI

Authors

  • To‘xtasinova Sarvinoz Donyorbek qizi Author
  • Samarov Sherzod Hamrayevich Author

DOI:

https://doi.org/10.68023/avm69r08

Keywords:

deepfake, sun’iy intellekt, shaxs huquqlari, shaxsiy hayot daxlsizligi, shaxsga doir ma’lumotlar, biometrik ma’lumotlar, raqamli identitet, platforma javobgarligi, raqamli dalillar, AI Act

Abstract

Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida yuzaga kelayotgan “deepfake” fenomenining
shaxs huquqlari va shaxsiy hayot daxlsizligiga ta’siri qiyosiy-huquqiy jihatdan o’rganilgan. Tadqiqot O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, shaxsga doir ma’lumotlar va sun’iy intellektdan foydalanishni tartibga soluvchi milliy qonunchilik, raqamli dalillarga oid protsessual normalar, shuningdek Yevropa Ittifoqining AI Act, GDPR va Digital Services Act hujjatlari hamda tegishli ilmiy adabiyotlar asosida olib borilgan. Tahlil natijalari milliy qonunchilikda shaxsning sha’ni va qadr-qimmatini, biometrik ma’lumotlarini hamda sud orqali himoyalanish huquqini ta’minlovchi umumiy huquqiy asoslar mavjudligini ko‘rsatadi. Biroq deepfake tushunchasining huquqiy mazmuni, sintetik kontentni belgilash talablari, shaxsning raqamli qiyofasidan uning roziligisiz foydalanish, platformalarning bunday kontentga nisbatan tezkor choralar ko‘rish majburiyatlari hamda deepfake materiallarining haqiqiyligini tekshirish mezonlari yetarli darajada tartibga solinmagan. Mazkur bo‘shliqlarni bartaraf etish maqsadida oldini olish, aniqlash, tezkor huquqiy choralar ko‘rish, shuningdek javobgarlikni belgilash va buzilgan huquqlarni tiklash bosqichlarini qamrab oluvchi to‘rt bosqichli huquqiy himoya mexanizmini joriy etish taklif qilinadi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 30.04.2023. https://lex.uz/uz/docs/-6445145

2. O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi O‘RQ–547-son Qonuni. 02.07.2019 (amaldagi tahrir). https://lex.uz/uz/docs/-4396419

3. O‘zbekiston Respublikasining “Sun’iy intellektni qo‘llash orqali yuzaga keladigan munosabatlar tartibga solinishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida”gi O‘RQ–1115-son Qonuni. 21.01.2026. https://lex.uz/uz/docs/-8008401

4. O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga raqamli dalillar bilan ishlash tizimini takomillashtirishga qaratilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi O‘RQ–1003-son Qonuni. 21.11.2024. https://lex.uz/docs/-7228758

5. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (birinchi qism). 21.12.1995 (amaldagi tahrir). https://lex.uz/docs/-111189

6. European Parliament and Council of the European Union. Regulation (EU) 2024/1689 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). 13 June 2024. https://eurlex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/eng

7. European Parliament and Council of the European Union. Regulation (EU) 2016/679 (General Data Protection Regulation). 27 April 2016. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj

8. European Parliament and Council of the European Union. Regulation (EU) 2022/2065 on a Single Market for Digital Services (Digital Services Act). 19 October 2022. https://eurlex.europa.eu/eli/reg/2022/2065/oj/eng

9. UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris, 2021. https://www.unesco.org/en/legal affairs/recommendation-ethics-artificial-intelligence

10. Chesney, R., & Citron, D. K. Deep Fakes: A Looming Challenge for Privacy, Democracy, and National Security. California Law Review, 107, 1753–1820, 2019. https://scholarship.law.bu.edu/faculty_scholarship/640/

11. Mirsky, Y., & Lee, W. The Creation and Detection of Deepfakes: A Survey. ACM Computing Surveys, 54(1), Article 7, 1–41, 2021. DOI: 10.1145/3425780. https://doi.org/10.1145/3425780

12. Masood, M., Nawaz, M., Malik, K. M., Javed, A., Irtaza, A., & Malik, H. Deepfakes generation and detection: state-of-the-art, open challenges, countermeasures, and way forward. Applied Intelligence, 53, 3974–4026, 2023. https://doi.org/10.1007/s10489-022-03766-z

13. Juefei-Xu, F., Wang, R., Huang, Y., Guo, Q., Ma, L., & Liu, Y. Countering Malicious DeepFakes: Survey, Battleground, and Horizon. International Journal of Computer Vision, 130, 1678–1734, 2022. https://doi.org/10.1007/s11263-022-01606-8

Published

2026-08-11

How to Cite

[1]
2026. DEEPFAKE TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISHDA SHAXS HUQUQLARINI HIMOYA QILISHNING HUQUQIY MEXANIZMLARI. Raqamli huquq va innovatsiya jurnali / Journal of Digital Law and Innovation. 2, 1 (Aug. 2026), 18–28. DOI:https://doi.org/10.68023/avm69r08.